Türk Vatandaşlığı Kazanma Yolları ve Başvuru Şartları

İçindekiler

1. Genel yoldan vatandaşlık
2. Evlilik yoluyla vatandaşlık
3. İstisnai yoldan vatandaşlık
4. Yeniden kazanma ve seçme hakkı
5. Başvuru süreci
6. Başvuru reddedilirse
7. Sık sorulan sorular

Türk vatandaşlığı, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’na göre doğumla ya da sonradan kazanılır. Türkiye’de uzun süredir yaşayan, Türk vatandaşıyla evli olan ya da Türkiye’ye yatırım yapan yabancılar için farklı yollar bulunur. Her yolun şartları, başvuru makamı ve değerlendirme süreci farklıdır. Bu yazıda sonradan kazanma yollarını, sık yapılan hataları ve ret kararlarına karşı başvuru imkânlarını özetliyoruz.

Genel yoldan vatandaşlık

Kanun’un 11. maddesine göre genel yoldan vatandaşlık başvurusunda bulunacak yabancıda şu şartlar aranır:

• Kendi millî kanununa, vatansız ise Türk kanunlarına göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak,
• Başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmek,
• Türkiye’ye yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla teyit etmek (taşınmaz edinme, yatırım, iş kurma, aileyi Türkiye’ye getirme gibi),
• Genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığı bulunmamak,
• İyi ahlak sahibi olmak ve yeterli derecede Türkçe konuşabilmek,
• Türkiye’de kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmak,
• Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek hâli bulunmamak.

Kesintisiz ikametin hesabında, yurt dışında geçirilen sürelerin toplamı önemlidir. Uygulama yönetmeliğine göre beş yıllık süre içinde yurt dışında geçirilen sürelerin toplamı on iki ayı aşmamalıdır. Turistik ikamet gibi bazı ikamet türleri ise sürenin hesabında dikkate alınmayabilir. Kendi giriş-çıkış kayıtlarınızla en erken başvuru tarihini vatandaşlık ve ikamet süresi hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Evlilik yoluyla vatandaşlık

Türk vatandaşıyla en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancılar Türk vatandaşlığına başvurabilir (5901 m. 16). Başvuru sahibinden şu şartlar aranır:

1. Aile birliği Eşlerin aile birliği içinde yaşaması gerekir; ayrı yaşama, evliliğin fiilen sürmediği şeklinde değerlendirilebilir.
2. Evliliğe uygun davranış Evlilik birliğinin bağdaşmayacağı faaliyetlerde bulunulmamalıdır.
3. Kamu düzeni ve güvenlik Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâl bulunmamalıdır.

Başvuru sonrasında idare, evliliğin gerçekten sürdüğünü yerinde inceleme ve görüşmelerle araştırır. Evliliğin yalnızca vatandaşlık kazanmak amacıyla yapıldığının tespiti, başvurunun reddine yol açar; vatandaşlık kazanıldıktan sonra tespit edilirse vatandaşlık iptal edilebilir.

İstisnai yoldan vatandaşlık

Kanun’un 12. maddesi, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bulunmamak kaydıyla, Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlığa alınabilecek kişileri sayar. Bunlar arasında:

• Türkiye’ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif ya da kültürel alanlarda olağanüstü hizmet geçen kişiler,
• Belirli tutarda sabit sermaye yatırımı yapanlar, taşınmaz edinip tapu kaydına üç yıl satılmayacağı şerhini koyduranlar, belirli tutarda mevduat yatıranlar ve benzeri yatırım şartlarını sağlayanlar,
• Turkuaz Kart sahipleri ve bunların eş ve çocukları,
• Vatandaşlığa alınmasında zaruret görülen kişiler ve göçmen olarak kabul edilenler yer alır.

Yatırım yoluyla vatandaşlıkta asgari tutarlar ve uygulama koşulları yönetmelikle belirlenir ve zaman içinde değişebilir. Taşınmaz yatırımında değerleme raporu, ödemenin bankacılık sistemi üzerinden yapıldığının belgelenmesi ve satılmama şerhi gibi ayrıntılar, başvurunun kabulünü doğrudan etkiler. Yatırım yapmadan önce güncel tutarların ve şartların kontrol edilmesi gerekir.

Yeniden kazanma ve seçme hakkı

Çıkma izni alarak Türk vatandaşlığını kaybeden kişiler ve bunların çocukları, Türkiye’de ikamet süresi aranmaksızın vatandaşlığı yeniden kazanabilir (5901 m. 13). Kayıp hâllerine göre farklı koşullar uygulanır. Ana veya babanın vatandaşlığı kaybetmesine bağlı olarak vatandaşlığı kaybeden çocuklar ise ergin olduktan sonra belirli süre içinde seçme hakkını kullanabilir.

Başvuru süreci

1. Belgelerin hazırlanması Pasaport, ikamet izinleri, doğum ve evlilik belgeleri (gerekirse apostil ve tercümeyle), gelir belgeleri ve sağlık raporu.
2. Başvuru Yurt içinde ikamet edilen yer valiliğine (il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğü), yurt dışında dış temsilciliklere yapılır.
3. Mülakat ve araştırma Komisyon; Türkçe bilgisi, uyum ve yerleşme niyetini değerlendirir; güvenlik araştırması yapılır.
4. Bakanlık değerlendirmesi Dosya İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nde incelenir.
5. Karar Şartları taşıyanlar hakkında vatandaşlığa alma kararı verilir; kararın ardından nüfus kaydı yapılır.

Başvuru reddedilirse

Vatandaşlık başvurusunun reddi idari bir işlemdir ve iptal davasına konu edilebilir. Dava süresi, ret işleminin tebliğinden itibaren altmış gündür. Ret işlemleri İçişleri Bakanlığınca verildiğinden, davalar çoğunlukla Ankara idare mahkemelerinde görülür.

Sık sorulan sorular