İş Hukuku

İş hukuku, işçi ile işveren arasındaki ilişkinin her aşamasını düzenler: sözleşmenin kurulması, çalışma koşulları, ücret ve fazla çalışma, fesih ve sonrasındaki alacaklar. Büro, işçinin ve işverenin haklarını dengeli biçimde gözeterek, uyuşmazlığın arabuluculuk aşamasında çözülmesini önceleyen bir yaklaşımla çalışır.

Kıdem ve ihbar tazminatı

Kıdem tazminatı, aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış işçinin iş sözleşmesi kanunda sayılan sebeplerle sona erdiğinde ödenir (1475 sayılı İş Kanunu m. 14). İşverenin haklı sebep olmaksızın feshi, işçinin haklı sebeple feshi, emeklilik, askerlik ve kadın işçinin evlilik nedeniyle ayrılması bu sebeplerdendir. Her tam yıl için otuz günlük giydirilmiş brüt ücret esas alınır; ücret, güncel tavan olan 73.729,84 TL tutarını aşamaz.

İhbar tazminatı ise sözleşmeyi bildirim süresine uymadan fesheden tarafça ödenir; süreler çalışma süresine göre iki ile sekiz hafta arasındadır (4857 sayılı İş Kanunu m. 17). Brüt ve net tutarları kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

İşe iade

Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı ay kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçinin sözleşmesi, geçerli bir sebebe dayanmadan feshedilemez (4857 m. 18). Feshin geçersizliği ileri sürülerek işe iade talep edilebilir.

Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse işçi, kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işverene başvurmalıdır. İşe başlatılmayan işçiye dört ila sekiz aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatı ve en çok dört aylık boşta geçen süre ücreti ödenir. Tutarları işe iade tazminatları hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Fazla mesai, yıllık izin ve ücret alacakları

• Fazla çalışma: Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır; her saat için normal saat ücretinin yüzde elli fazlası ödenir (4857 m. 41).
• Yıllık izin: Kullandırılmayan izin süreleri, sözleşmenin sona ermesinde son ücret üzerinden ödenir (m. 59).
• Hafta tatili ve genel tatil: Bu günlerde çalışılması hâlinde ilave ücret ödenir.
• Ücret: Ödenmeyen ücretler için işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir ve sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilir.

Yaklaşık tutarları işçilik alacakları hesaplama aracıyla görebilirsiniz. Fazla mesainin ispatında tanık beyanları, giriş-çıkış kayıtları ve yazışmalar önemlidir.

Haklı nedenle fesih

İşçi; sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâller (ücretin ödenmemesi, çalışma koşullarının uygulanmaması, taciz gibi) ve zorlayıcı sebeplerle sözleşmeyi bildirim süresi beklemeden feshedebilir (4857 m. 24). Bu durumda kıdem tazminatı hakkı doğar. Haklı fesih bildiriminin yazılı ve gerekçeli olması, ileride doğabilecek ispat sorunlarını azaltır.

İşveren de işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışları gibi hâllerde sözleşmeyi derhâl feshedebilir (m. 25); ancak bu hakkın, olayı öğrendikten itibaren altı iş günü ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılması gerekir.

Psikolojik taciz (mobbing)

İşyerinde sistematik biçimde, belirli bir süre boyunca uygulanan dışlama, aşağılama, iş vermeme veya aşırı yükleme gibi davranışlar psikolojik taciz olarak değerlendirilir. Mobbinge maruz kalan işçi, sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilir ve manevi tazminat talep edebilir. Olayların tarihleriyle not edilmesi, e-posta ve mesaj kayıtlarının saklanması ispat için önemlidir.

Dava şartı arabuluculuk

Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade taleplerinde, dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3). İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat talepleri ise bu zorunluluğun dışındadır.

Arabuluculuk süreci ve ücreti için arabuluculuk sayfasına, zorunluluğun kontrolü için arabuluculuk sorgusuna bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular