Tazminat Hukuku

Tazminat hukuku, bir kişinin hukuka aykırı bir eylem nedeniyle uğradığı zararın giderilmesini amaçlar. Trafik ve iş kazaları, tıbbi uygulama hataları, kamu hizmetlerinin kusurlu işleyişi ve kişilik haklarının ihlali en sık karşılaşılan örneklerdir. Zararın doğru hesaplanması için bilirkişi incelemesi, sağlık kurulu raporları ve aktüerya hesabı çoğu zaman belirleyicidir.

Trafik kazası tazminatı

Trafik kazasında zarar görenler; araç hasarı ve değer kaybı, tedavi giderleri, geçici ve sürekli iş göremezlik ile destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir. Zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası, poliçe limitleri dahilinde bu zararları karşılar; limiti aşan kısım için araç işleteni ve sürücüsü sorumludur (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 85).

Sigorta şirketine karşı açılacak tazminat davası ticari dava niteliğinde olduğundan, mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmak gerekir; bunun yerine Sigorta Tahkim Komisyonu’na da başvurulabilir. Ayrıntılı açıklama için trafik kazası tazminatı ve sigortaya başvuru yazısına bakabilirsiniz.

İş kazası tazminatı

İş kazası veya meslek hastalığı sonucunda işçinin uğradığı zarar için işveren, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almamışsa kusuru oranında sorumludur. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun bağladığı gelirlerin peşin sermaye değeri tazminattan düşülür; manevi tazminat ayrıca istenebilir. İş kazası tazminat davaları dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir.

• Kazanın SGK’ya bildirilmesi ve tutanakların tutulması delil açısından önemlidir.
• Kusur oranları iş güvenliği uzmanı bilirkişi tarafından belirlenir.
• Maluliyet oranı, Adli Tıp Kurumu veya yetkili hastane sağlık kurulu raporlarıyla tespit edilir.

Destekten yoksun kalma tazminatı

Ölüm hâlinde, ölenin desteğinden yoksun kalan eş, çocuklar ve diğer kişiler bu kaybın giderilmesini isteyebilir (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 53). Tazminat; ölenin geliri, yaşı, bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sayısı ve muhtemel destek süresi esas alınarak aktüerya yöntemiyle hesaplanır. Ölüm hâlinde yakınlar ayrıca manevi tazminat talep edebilir.

Manevi tazminat

Bedensel bütünlüğün zedelenmesi, ölüm ya da kişilik haklarının ihlali hâlinde, uğranılan manevi zarar karşılığında manevi tazminat istenebilir (TBK m. 56 ve 58). Tutar; olayın ağırlığı, tarafların ekonomik ve sosyal durumu, kusur oranı gibi ölçütler gözetilerek hâkim tarafından belirlenir. Hakaret, iftira, internette kişilik hakkı ihlali ve haksız yere tutuklama gibi durumlar da manevi tazminat sebebidir.

İdarenin sorumluluğu

Kamu hizmetinin kusurlu işleyişi (hizmet kusuru) ya da kusur aranmaksızın sorumluluk hâllerinde idare, verdiği zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Belediye çalışmalarındaki işaretlenmemiş çukur, kamu hastanesindeki tıbbi hata ya da güvenlik güçlerinin eylemi gibi durumlarda tazminat davası idare mahkemesinde açılır. Önce idareye başvurulması zorunludur; süreler için tam yargı davası bölümüne bakılabilir.

Haksız tutuklama veya gözaltı nedeniyle zarar görenler ise CMK m. 141 uyarınca ağır ceza mahkemesinde tazminat isteyebilir; bu davalar kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşmeden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır (CMK m. 142).

Sigortaya başvuru ve tahkim

Sigorta şirketiyle yaşanan uyuşmazlıklarda mahkeme yerine Sigorta Tahkim Komisyonu’na da başvurulabilir. Başvuru öncesinde sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmış olması gerekir. Tahkim, uzman hakemler tarafından görece hızlı sonuçlandırılır; belirli tutarların üzerindeki kararlara karşı itiraz ve temyiz yolu açıktır. Başvuru ücreti ve kanun yolu sınırlarını sigorta tahkim ücreti hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Sık sorulan sorular