Miras Hukuku
Mirasın Reddi: 3 Aylık Süre, Usul ve Sonuçları
Borçlu mirastan kurtulmak için 3 aylık ret süresi, sulh hukuk mahkemesine başvuru, hükmen ret, ret hakkını kaldıran davranışlar ve reddin sonuçları.
Faaliyet alanı
Miras Hukuku
Mirasçılık belgesi, mirasın reddi, saklı pay ve tenkis, muris muvazaası nedeniyle tapu iptali, vasiyetname işlemleri ve ortaklığın giderilmesi.
Bu sayfada
Kısaca
- Mirasın reddi süresi, yasal mirasçılar için mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren üç aydır.
- Saklı payı zedelenen mirasçı, tenkis davasıyla payını koruyabilir; muvazaalı devirlere karşı ise tapu iptali ve tescil davası açılır.
- Paylı ya da elbirliği mülkiyetindeki taşınmazlar için ortaklığın giderilmesi davasından önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Miras hukuku, bir kişinin ölümüyle birlikte malvarlığının mirasçılara geçişini düzenler. Mirasçılık belgesinin alınması, borçların araştırılması, mirasın reddi veya kabulü, paylaşım ve vasiyetnamelerin uygulanması bu sürecin başlıca adımlarıdır. Aile içi anlaşmazlıkların büyümeden çözülmesi ve hak kayıplarının önlenmesi için sürelerin doğru takibi önemlidir.
Mirasçılık belgesi ve tereke
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı), mirasçıların ve miras paylarının kimler olduğunu gösterir; noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınır. Belge, bankadaki hesaplara ve tapudaki taşınmazlara ilişkin işlemler için gereklidir.
Yasal mirasçılar ve payları, mirasbırakanın eşi ve hangi zümredeki akrabalarının sağ olduğuna göre değişir (TMK m. 495-499). Payları miras payı hesaplama aracıyla görebilirsiniz. Terekenin tespiti için banka, tapu ve araç kayıtları e-Devlet ve resmî yazışmalar yoluyla araştırılabilir.
Mirasın reddi
Mirasçılar mirası reddedebilir. Ret beyanı, sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır ve kayıtsız şartsız olmalıdır (TMK m. 605-609).
3 ayYasal mirasçılar için mirasbırakanın ölümünü öğrenmeden itibaren ret süresi; vasiyetle atanmış mirasçılar için vasiyetin bildiriminden başlar.
Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aciz olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (hükmen ret). Süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur; mirasa ait işlere karışma ve tereke mallarını sahiplenme de ret hakkını ortadan kaldırabilir. Ayrıntılar için mirasın reddi yazısına bakabilirsiniz.
Saklı pay ve tenkis davası
Mirasbırakan, ölüme bağlı tasarrufla malvarlığının tamamı üzerinde serbestçe tasarruf edemez; altsoyun, eşin ve (sağsa) ana-babanın saklı payları korunur. Altsoy için saklı pay yasal miras payının yarısı, ana ve baba için dörtte biridir; sağ kalan eşin saklı payı ise birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir (TMK m. 506).
Saklı payı zedelenen mirasçı, tasarrufun saklı payı aşan kısmının indirilmesi için tenkis davası açabilir. Dava, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren on yıl içinde açılmalıdır (TMK m. 571).
Muris muvazaası
Muris muvazaası, mirasbırakanın mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla taşınmazını gerçekte bağışlamak istediği hâlde satış gibi göstererek devretmesidir. 1 Nisan 1974 tarihli Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca, bu tür devirlere karşı diğer mirasçılar tapu iptali ve tescil davası açabilir. Davada mirasbırakanın gerçek iradesi, satış bedelinin ödenip ödenmediği, taşınmazın değeri ve tarafların ilişkisi birlikte değerlendirilir. Muris muvazaasına dayanan davalar zamanaşımına tabi değildir.
Vasiyetname ve miras sözleşmesi
Vasiyetname resmî şekilde (noterde), el yazısıyla ya da olağanüstü hâllerde sözlü olarak yapılabilir (TMK m. 531). Şekil şartlarına uyulmaması, vasiyetnamenin iptaline yol açabilir. Vasiyetnamenin açılması sulh hukuk mahkemesinden istenir; iptal davası, hak sahibinin tasarrufu ve iptal sebebini öğrenmesinden itibaren bir yıl, her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl içinde açılmalıdır (TMK m. 559).
Miras sözleşmesi ise mirasbırakanın sözleşmenin karşı tarafıyla resmî şekilde yaptığı, iki taraflı bir ölüme bağlı tasarruftur; mirastan feragat sözleşmesi bunun yaygın bir örneğidir.
Ortaklığın giderilmesi
Mirasçılar arasında paylaşım konusunda anlaşma sağlanamazsa, paydaşlardan biri ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası açabilir. Mahkeme, taşınmazın aynen bölünmesi mümkün değilse satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verir; satış bedeli paylar oranında dağıtılır.
Dikkat
Taşınmaz ve taşınır mallarla ilgili ortaklığın giderilmesi davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Zorunluluğu arabuluculuk sorgusuyla kontrol edebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Mirasın borçlu olup olmadığını nasıl öğrenirim?
Bankalar, icra dosyaları ve vergi daireleri nezdinde araştırma yapılabilir. Sulh hukuk mahkemesinden tereke tespiti ve resmî defter tutulması istenerek borç ve alacakların tamamı ortaya çıkarılabilir.
Üç aylık süreyi kaçırdım, ne olur?
Kural olarak miras kabul edilmiş sayılır. Ancak haklı sebeplerin bulunması hâlinde sulh hukuk mahkemesi süreyi uzatabilir ya da yeni bir süre verebilir. Terekenin borca batık olduğunun tespiti için hükmen ret davası da değerlendirilebilir.
Babam evini bir kardeşime satış gibi devretmiş, ne yapabilirim?
Devrin gerçekte bağış olduğu ve mirasçılardan mal kaçırma amacı taşıdığı ispatlanabilirse muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası açılabilir. Bu mümkün değilse saklı payın korunması için tenkis davası da değerlendirilir.
Mirasçılık belgesi için mahkemeye gitmek gerekir mi?
Gerekmez. Mirasçılık belgesi notere başvurularak da alınabilir. Yurt dışı kayıtları veya nüfus kaydındaki eksiklik gibi durumlarda sulh hukuk mahkemesine başvurmak gerekebilir.
Rehber yazılar