İçindekiler
Kısaca
- Yasal mirasçılar mirası, mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde reddedebilir.
- Ret beyanı sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak, kayıtsız ve şartsız yapılır.
- Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aciz olduğu açıkça belliyse ya da resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır.
Bir yakının vefatından sonra mirasçılar, yalnızca mal ve hakları değil borçları da devralır. Mirasbırakanın borçları malvarlığını aşıyorsa, mirası kabul etmek mirasçıların kendi malvarlığıyla bu borçlardan sorumlu olması sonucunu doğurabilir. Mirasın reddi, bu riskten korunmanın kanuni yoludur. Ancak süreler kısa ve kesindir; yapılacak bazı davranışlar da ret hakkını ortadan kaldırabilir.
Mirası neden reddetmek gerekir?
Türk hukukunda mirasçılar, mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak ve müteselsilen sorumludur (TMK m. 682). Yani mirasçı, terekeden aldığı değerle sınırlı olmaksızın kendi malvarlığıyla da borçlardan sorumlu tutulabilir. Mirasın reddi, mirasçının terekeyle bütün bağını koparır: ne terekedeki mallardan pay alır ne de borçlardan sorumlu olur.
Ret süresi
- Yasal mirasçılar için süre, mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten başlar. Mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat edenler için süre, bunu öğrendikleri tarihten başlar.
- Vasiyetnameyle atanmış mirasçılar için süre, tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar.
- Tereke defteri tutulmuşsa süre, defterin kapanışının mirasçılara bildirildiği tarihten itibaren işler.
Haklı sebeplerin varlığı hâlinde sulh hukuk mahkemesi ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre verebilir (TMK m. 615). Haklı sebep; terekenin durumunun araştırılmasının zaman alması, mirasçının yurt dışında bulunması gibi nedenlerle mirasçının süresinde karar verememesidir.
Ret nasıl yapılır?
- Yetkili mahkeme Mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine başvurulur.
- Beyan Ret sözlü veya yazılı olarak yapılır; mirasçılık belgesi ve ölüm belgesi eklenir.
- Kayıtsız şartsız Ret beyanına koşul eklenemez; “borçlar şu tutarı aşarsa reddediyorum” gibi bir beyan geçersizdir.
- Tutanak Sulh hâkimi ret beyanını tutanağa geçirir ve özel bir kütüğe kaydeder; mirasçıya ret belgesi verilir.
Mirası reddedecek kişi vekil aracılığıyla da beyanda bulunabilir; vekâletnamede mirası reddetme yetkisinin açıkça yazılması gerekir.
Hükmen ret: terekenin borca batık olması
Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aciz olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2). Buna hükmen ret denir ve üç aylık süreye bağlı değildir. Uygulamada hükmen reddin tespiti için mirasçılar, alacaklılara karşı “terekenin borca batık olduğunun tespiti” davası açar. Bu davada mirasbırakanın aktif ve pasif malvarlığı karşılaştırılır.
Dikkat
Hükmen ret davası açılabilir olsa da, ispat yükü mirasçıdadır ve süreç uzundur. Mümkünse üç aylık süre içinde gerçek ret beyanında bulunmak her zaman daha güvenli bir yoldur.
Ret hakkını ortadan kaldıran davranışlar
Ret süresi dolmadan önce terekeye ait işlere karışan ya da mirasbırakanın olağan yönetim ve işlerin yürütülmesi için gerekli olanlar dışındaki işlemleri yapan, tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden mirasçı, mirası reddedemez (TMK m. 610). Örneğin:
- Mirasbırakanın banka hesabındaki paranın çekilerek harcanması,
- Tereke mallarının satılması veya başkasına devredilmesi,
- Mirasbırakana ait aracın mirasçı adına tescil ettirilmesi.
Cenaze giderlerinin karşılanması ya da çürüyecek malların korunması gibi zorunlu işlemler ise ret hakkını ortadan kaldırmaz.
Reddin sonuçları
- Payın diğer mirasçılara geçmesi: Yasal mirasçının reddettiği pay, mirasbırakan ölümünde o mirasçı hiç yokmuş gibi onun altsoyuna (çocuklarına) geçer. Bu nedenle borca batık mirasta çocukların da ayrıca reddetmesi gerekir.
- Bütün en yakın mirasçıların reddi: En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse, miras sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.
- Alacaklıların hakları: Mirasçının kendi alacaklılarını zarara uğratmak amacıyla mirası reddetmesi hâlinde, alacaklılar belirli süre içinde reddin iptalini dava edebilir (TMK m. 617).
Diğer seçenekler: resmî tasfiye ve tereke defteri
Terekenin borçlu olup olmadığı belirsizse, mirasçılar resmî defter tutulmasını isteyebilir (TMK m. 619). Defter tutulması süresince ret süresi durur ve mirasçılar, borçların tam listesini gördükten sonra karar verebilir. Ayrıca mirasçılar mirası reddetmek yerine resmî tasfiye isteyebilir; bu durumda mirasçılar borçlardan sorumlu olmaz, tereke tasfiye edilir ve kalan değer mirasçılara dağıtılır.
Sık sorulan sorular
Mirası reddedersem ev ve araç gibi mallardan da pay alamaz mıyım?
Evet. Ret, terekenin tamamını kapsar; yalnızca borçları reddedip malları kabul etmek mümkün değildir.
Babamın borçları için icra takibi başlatıldı; ne yapmalıyım?
Ret süresi geçmemişse önce mirası reddedin ve ret belgesini icra dosyasına sunun. Süre geçmişse hükmen ret davası ya da sürenin uzatılması talebi değerlendirilmelidir.
Ret için mirasçılık belgesi şart mı?
Ret beyanı sırasında mirasçılık sıfatının gösterilmesi gerekir; bu nedenle mirasçılık belgesi veya nüfus kayıtları istenir. Uygulamada mahkemeler gerekli kayıtları dosyaya getirtebilir.
Ret beyanından sonra vazgeçebilir miyim?
Ret beyanı kesindir ve geri alınamaz. Ancak irade sakatlığı (yanılma, aldatma, korkutma) hâllerinde reddin iptali dava edilebilir.
Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden, işlem yapmadan önce somut durumun bir avukatla değerlendirilmesi önerilir.
Hazırlayan
Av. Hüseyin Rahmi Altundal
Ati Hukuk kurucu ortağı; ağırlıklı olarak idare, vergi ve ceza hukuku alanlarında çalışır.
Hakkımızda
