İçindekiler
Kısaca
- Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması ya da birinin davasını diğerinin kabul etmesi gerekir.
- Hâkim tarafları bizzat dinler ve protokolü çocukların ve eşlerin yararına uygun bulursa boşanmaya karar verir.
- Protokolde velayet, kişisel ilişki, nafaka, mal paylaşımı ve tazminat konuları açık ve uygulanabilir biçimde yazılmalıdır.
Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanmanın bütün sonuçlarında uzlaştığı ve bu uzlaşmayı mahkemeye sunduğu bir yoldur. Çekişmeli davalara göre çok daha kısa sürede sonuçlanır, yargılama giderleri daha düşüktür ve özellikle çocuklar açısından daha az yıpratıcıdır. Ancak protokolün özensiz hazırlanması, boşanmadan sonra yeni ve uzun uyuşmazlıklara yol açabilir. Bu yazıda anlaşmalı boşanmanın şartlarını, protokolün içeriğini ve süreci açıklıyoruz.
Anlaşmalı boşanmanın şartları
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasına göre:
- Bir yıllık süre Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Süre, evlenme tarihinden dava tarihine kadar hesaplanır.
- Ortak başvuru veya kabul Eşler mahkemeye birlikte başvurmalı ya da bir eşin açtığı davayı diğer eş kabul etmelidir.
- Bizzat dinlenme Hâkim, tarafların iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmek için eşleri bizzat dinler; vekil aracılığıyla beyan yeterli değildir.
- Protokolün uygun bulunması Hâkim, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında tarafların kabul ettiği düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak gerekli değişiklikleri yapabilir; bu değişikliklerin taraflarca kabulü hâlinde boşanmaya karar verilir.
Evlilik bir yıldan kısa sürmüşse, eşler anlaşmış olsalar bile dava çekişmeli boşanma hükümlerine göre görülür.
Protokolde neler yer almalı?
Velayet ve kişisel ilişki
Ortak çocukların velayetinin hangi eşe bırakılacağı ve diğer eşin çocukla kişisel ilişkisi açıkça yazılmalıdır. Kişisel ilişki düzenlemesinde hafta sonları, resmî ve dinî bayramlar, yarıyıl ve yaz tatili, doğum günleri ve çocuğun teslim alınıp verileceği yer ve saat belirtilmelidir. Belirsiz düzenlemeler, sonradan icra yoluyla uygulamada sorun yaratır.
Nafaka
- İştirak nafakası: Velayeti almayan eşin çocuk için ödeyeceği aylık tutar, ödeme tarihi ve yöntemi (banka hesabı) yazılmalıdır.
- Yoksulluk nafakası: Talep edilecekse tutarı, talep edilmeyecekse karşılıklı olarak talep edilmediği açıkça belirtilmelidir.
- Artış: Nafakanın her yıl hangi orana göre (örneğin TÜİK’in açıkladığı yıllık TÜFE değişim oranı) artırılacağı belirtilmelidir.
Mal paylaşımı
Evlilik birliği içinde edinilen taşınmazlar, araçlar, banka hesapları, şirket payları ve borçların kime kalacağı ayrıntılı yazılmalıdır. Tapu devri gerekiyorsa devrin ne zaman ve kimin masrafıyla yapılacağı belirtilmelidir. Mal paylaşımı protokolde düzenlenmezse, boşanmadan sonra ayrıca mal rejiminin tasfiyesi davası açılabilir. Yaklaşık tutarları mal paylaşımı hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
Maddi ve manevi tazminat
Taraflardan biri diğerine tazminat ödeyecekse tutarı ve ödeme tarihi; ödemeyecekse karşılıklı olarak tazminat talebinden vazgeçildiği yazılmalıdır.
Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti
Masrafların kim tarafından karşılanacağı ve tarafların birbirinden vekâlet ücreti talep etmeyeceği protokolde belirtilebilir.
Dikkat
“Taraflar birbirinden hiçbir talepte bulunmayacaktır” gibi genel ifadeler, mal paylaşımından feragat edilip edilmediği konusunda tartışma yaratabilir. Hangi haklardan feragat edildiği tek tek ve açıkça yazılmalıdır.
Süreç nasıl işler?
- Protokolün hazırlanması Eşler, avukatları aracılığıyla protokolü hazırlar ve imzalar.
- Dava dilekçesi Dilekçe ve protokol, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son altı aydır birlikte oturdukları yer aile mahkemesine sunulur.
- Duruşma Mahkeme duruşma günü verir; eşler duruşmaya bizzat katılır ve protokolü kabul ettiklerini beyan eder.
- Karar Hâkim protokolü uygun bulursa aynı duruşmada boşanmaya karar verebilir.
- Kesinleşme Taraflar kanun yoluna başvurmayacaklarını bildirerek feragat ederse karar daha kısa sürede kesinleşir; kesinleşen karar nüfusa işlenir.
Kadının yeniden evlenmesi: bekleme süresi
Boşanan kadın, evliliğin sona ermesinden itibaren üç yüz gün geçmeden yeniden evlenemez. Ancak doğurmakla bu süre sona erer; ayrıca kadının önceki evlilikten gebe olmadığı tıbbi raporla anlaşılırsa mahkeme süreyi kaldırabilir (TMK m. 132).
Boşanmadan sonra protokolün değiştirilmesi
Velayet ve kişisel ilişki düzenlemesi, çocuğun yararı gerektirdiğinde sonradan değiştirilebilir. Nafaka da tarafların mali durumunun önemli ölçüde değişmesi hâlinde artırılabilir, azaltılabilir veya kaldırılabilir. Mal paylaşımına ilişkin hükümler ise kesinleşen kararla bağlayıcı hâle gelir; sonradan değiştirilmesi kural olarak mümkün değildir.
Sık sorulan sorular
Anlaşmalı boşanma kaç günde biter?
Dava açıldıktan sonra mahkemenin iş yüküne göre duruşma günü verilir; duruşmada karar çıkması mümkündür. Kararın kesinleşmesi için tebliğ ve kanun yolu süreleri ya da taraflarca kanun yolundan feragat gerekir.
Duruşmaya avukatım katılsa yeterli olur mu?
Hayır. Anlaşmalı boşanmada hâkimin eşleri bizzat dinlemesi zorunludur. Avukat duruşmaya eşle birlikte katılabilir.
Duruşmada protokolden vazgeçebilir miyim?
Evet. Eşlerden biri duruşmada protokolü kabul etmediğini beyan ederse, dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlanamaz; çekişmeli boşanma olarak devam edebilir.
Yurt dışında yaşayan eş için anlaşmalı boşanma mümkün mü?
Mümkündür; ancak eşin duruşmada bizzat dinlenmesi gerekir. Uygulamada eşin duruşmaya katılması ya da talimat yoluyla dinlenmesi gibi yöntemler değerlendirilir.
Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden, işlem yapmadan önce somut durumun bir avukatla değerlendirilmesi önerilir.
Hazırlayan
Av. Hüseyin Rahmi Altundal
Ati Hukuk kurucu ortağı; ağırlıklı olarak idare, vergi ve ceza hukuku alanlarında çalışır.
Hakkımızda
