İnternette İçerik Kaldırma ve Erişim Engeli Nasıl İstenir?

İçindekiler

1. Hangi içerikler kişilik hakkını ihlal eder?
2. Önce delili koruyun
3. İçerik sağlayıcıya başvuru
4. Sulh ceza hâkimliğine başvuru
5. Özel hayatın gizliliği: BTK’ya doğrudan başvuru
6. Unutulma hakkı ve eski haberler
7. Ceza şikâyeti ve tazminat
8. Sık sorulan sorular

Hakkınızda yazılmış asılsız bir haber, izniniz olmadan paylaşılan bir fotoğraf ya da sahte bir sosyal medya hesabı, kısa sürede binlerce kişiye ulaşabilir. İnternette yayılan içeriklerde hızlı hareket etmek, verilen zararı sınırlamanın tek yoludur. Bu yazıda 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik kaldırma ve erişim engeli yollarını, başvuru öncesi delil tespitini ve ceza ile tazminat seçeneklerini açıklıyoruz.

Hangi içerikler kişilik hakkını ihlal eder?

Kişilik hakkı; şeref ve haysiyet, özel hayat, resim ve ses üzerindeki hakları, ad ve kimlik gibi kişiye sıkı sıkıya bağlı değerleri kapsar. Şu içerikler ihlal oluşturabilir:

• Gerçeğe aykırı, iftira niteliğinde veya hakaret içeren yazılar ve yorumlar,
• Kişinin rızası olmadan yayımlanan fotoğraf, video ve ses kayıtları,
• Kişinin adı veya fotoğrafı kullanılarak açılan sahte hesaplar,
• Özel hayata ilişkin bilgilerin, adres ve telefon gibi kişisel verilerin ifşası,
• Haber değerini yitirmiş, güncelliği kalmamış ve kişiye zarar vermeye devam eden eski içerikler.

Eleştiri, haber verme ve ifade özgürlüğü kapsamındaki içerikler ise bu korumanın dışında kalabilir. Mahkeme, kişilik hakkı ile ifade özgürlüğü arasında denge kurar; içeriğin gerçeğe uygunluğu, kamu yararı ve üslubu değerlendirilir.

Önce delili koruyun

Başvuru öncesinde içeriğin kaybolmaması için şu adımlar atılmalıdır:

1. Bağlantı adresini (URL) kaydedin Erişim engeli kararı URL bazında verilir; her içeriğin tam adresi ayrı ayrı not edilmelidir.
2. Ekran görüntüsü alın Görüntüde tarih, saat, paylaşan hesap ve içerik birlikte görünmelidir.
3. Gerekirse tespit yaptırın Silinme ihtimali yüksek içerikler için noter tespiti ya da mahkeme aracılığıyla delil tespiti yaptırılabilir.
4. Yayılımı belgeleyin İçeriğin paylaşım, beğeni ve görüntülenme sayıları zararın boyutunu gösterir.

İçerik sağlayıcıya başvuru

5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 9. maddesine göre, kişilik hakkı ihlal edilen kişi içerik sağlayıcısına, ona ulaşılamazsa yer sağlayıcısına başvurarak uyar-kaldır yöntemiyle içeriğin yayından çıkarılmasını isteyebilir. Sosyal medya platformlarının şikâyet formları da bu kapsamda kullanılabilir.

Bu yol zorunlu değildir. Kişi doğrudan sulh ceza hâkimliğine de başvurabilir. Uygulamada hızlı sonuç alınması için iki yol çoğu zaman birlikte izlenir.

Sulh ceza hâkimliğine başvuru

Kişilik hakkı ihlal edilen kişi, içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi talebiyle sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Başvuruda ihlalin bulunduğu her bir URL gösterilmelidir.

• Hâkim, öncelikle ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım veya bölüm hakkında karar verir; zorunlu olmadıkça internet sitesinin tamamına erişim engellenmez.
• Karar, Erişim Sağlayıcıları Birliği aracılığıyla erişim sağlayıcılara gönderilir ve en geç dört saat içinde uygulanır.
• Aynı içeriğin başka adreslerde de yayımlanması hâlinde, karar bu adreslere de uygulanması talebiyle genişletilebilir.
• Karara karşı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilir.

Özel hayatın gizliliği: BTK’ya doğrudan başvuru

İnternette yayımlanan bir içerik nedeniyle özel hayatının gizliliği ihlal edilen kişi, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini isteyebilir (5651 m. 9/A). Kurum talebi derhâl uygular; başvuran ise yirmi dört saat içinde talebini sulh ceza hâkimliğinin onayına sunmak zorundadır. Hâkim kararını kırk sekiz saat içinde açıklar; aksi hâlde erişim engeli kendiliğinden kalkar.

Unutulma hakkı ve eski haberler

Yıllar önce yayımlanmış, güncelliğini yitirmiş ve kamu yararı taşımayan haberlerin arama sonuçlarından ya da internet arşivlerinden çıkarılması talebi “unutulma hakkı” kapsamında değerlendirilir. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararlarında bu hak kabul edilmektedir. Değerlendirmede haberin içeriği, aradan geçen süre, kişinin kamusal rolü ve haberin hâlâ kamu yararı taşıyıp taşımadığı belirleyicidir.

Ceza şikâyeti ve tazminat

Erişim engeli, içeriğin yayılmasını durdurur; ancak failin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Paralel olarak şu yollar da değerlendirilebilir:

• Ceza şikâyeti: Hakaret (TCK m. 125; sosyal medyada aleniyet nedeniyle ceza artırılır), özel hayatın gizliliğini ihlal (m. 134), kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya yayma (m. 136) ve şantaj (m. 107) suçları. Hakaret şikâyete bağlı olduğundan, failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde şikâyet edilmelidir.
• Manevi tazminat: Kişilik hakkı ihlali nedeniyle uğranılan manevi zarar için asliye hukuk mahkemesinde dava açılabilir.
• Kimlik tespiti: Sahte hesaplarda failin tespiti için savcılık aracılığıyla platformlardan ve erişim sağlayıcılardan bilgi istenebilir.

Sık sorulan sorular